Het fundament van hoe we samenleven

Sinds 2012 is Utrecht de eerste Nederlandse Mensenrechtenstad. Een stad waar je kan zeggen wat je wil, waar we zorgen voor elkaar en waar we verder kijken dan onze stadsgrenzen. Juist nu de wereld in brand staat en conflict wereldwijd groeit, moeten we dat uitdragen. De genocide in Palestina, maar ook andere internationale crises, doen veel met Utrechters.

We zien hoe jongeren zich massaal uitspreken voor een rechtvaardigere wereld. Wij kiezen ervoor om ons uitdrukkelijk te verbinden aan vrede, rechtvaardigheid en het beschermen van grondrechten.

6.1 | Demonstreren faciliteren kun je leren

Demonstreren is fundamenteel voor onze democratie. Juist met alles wat er gebeurt moeten Utrechters de ruimte hebben om zich uit te spreken en te staan voor hun idealen.

Daarvoor is het nodig dat we als stad structureel investeren in de bescherming van dit grondrecht. Wel moeten we er voor waken dat dit goed gebeurt en dat we als stad tolerant en dialoog blijven. Dat vraagt een continue inzet, van ons bestuur en ons allemaal.

• Structurele middelen voor het faciliteren van demonstraties

  Het aantal demonstraties wordt ieder jaar groter. Hoeveel het er ook zijn, als stad moeten we dat faciliteren. Daarom moeten we structureel genoeg geld hebben om demonstraties te kunnen houden in onze stad en om deze goed en veilig te blijven coördineren. We zetten altijd in op heldere communicatie over routes en tijden, overleg met omwonenden en ondernemers en het faciliteren van toegang tot de buurt tijdens acties voor zo ver mogelijk.

• Het recht op anoniem demonstreren

  Iedereen moet kunnen demonstreren zonder angst. De gemeente vraagt alleen noodzakelijke gegevens en is terughoudend met het delen van informatie met derden. Het uitgangspunt is dat vreedzame deelname anoniem mag, tenzij zwaarwegende redenen het anders maken.

• Dialoog boven repressie

  De gemeente en politie moeten altijd inzetten op de-escalatie en samenwerking met organisatoren. Ook moeten we blijven investeren in dialogen in de stad. Demonstreren is belangrijk, maar we moeten ook zorgen dat we elkaar opzoeken en in gesprek blijven.

• Demonstreren met oog voor de ander

  Utrecht stimuleert demonstraties waarin rekening wordt gehouden met de rechten van andere inwoners. Wanneer rechten botsen, zoals bij anti-abortus demonstraties voor abortusklinieken, moeten we zoeken naar passende oplossingen. Zo kunnen we de burgemeester vragen om te lobbyen bij het Rijk voor regelgeving omtrent bufferzones.

6.2 | Asiel & Integratie

Als stad van Sint Maarten zit zorgen voor elkaar in het DNA van onze stad. Wie moet vluchten voor oorlog en geweld, moet kunnen rekenen op opvang en perspectief. Als stad draait Utrecht niet weg van die verantwoordelijkheid.

Ook is integratie geen eenrichtingsverkeer: nieuwkomers hebben recht op taal, onderwijs, werk en een veilige woning, maar ook op een stad die hen echt verwelkomt.

Student & Starter gelooft in een stad dat ruimte vrijmaakt voor vluchtelingen en asielzoekers. Daar wordt onze stad alleen maar mooier van.

• Plan Einstein als blauwdruk voor asielopvang

  Plan Einstein laat zien hoe humane, wijkgerichte asielopvang eruit ziet: midden in de buurt, met cursussen, activiteiten en ontmoetingen voor zowel bewoners van de opvang als omwonenden. Student & Starter wil dat Utrecht dit model vasthoudt en verder uitbouwt. Bij nieuwe opvanglocaties is Plan Einstein de norm. We voldoen daarnaast aan de taakstelling vanuit de Spreidingswet en zorgen voor voldoende opvangplekken voor Oekraïense ontheemden.

• Snelle toegang tot taal, onderwijs en werk

  We zorgen dat nieuwkomers snel Nederlands kunnen leren, toegang krijgen tot onderwijs (ook voor mbo-/hbo-/wo-niveau) en begeleiding naar passend werk. De gemeente koppelt statushouders actief aan werkgevers, onderwijsinstellingen en vrijwilligersorganisaties, zodat mensen hun talenten kunnen inzetten in plaats van langs de zijlijn te blijven staan.

• Integratie als tweerichtingsverkeer

  Integratie is geen inburgeringscursus die je ‘afvinkt’, maar een gezamenlijke opgave. Utrecht ondersteunt initiatieven waarbij nieuwkomers en bestaande bewoners elkaar ontmoeten, via sportclubs, buurthuizen, buddyprojecten en studenteninitiatieven. Racisme, haat en intimidatie richting asielzoekers en statushouders worden actief bestreden, zowel offline als online.

• Menswaardige opvang voor ongedocumenteerden

  Ook mensen zonder geldige verblijfspapieren verdienen basisrechten: een veilige slaapplaats, medische zorg en toegang tot begeleiding. Utrecht blijft investeren in een LVV-voorziening met maatwerktrajecten voor ongedocumenteerden, zodat niemand op straat hoeft te slapen terwijl zij werken aan naturalisatie of terugkeer naar het land van herkomst.

6.3 | Internationale spanning, lokale impact

Wat er gebeurt in de wereld heeft ook invloed op onze stad. Als Utrecht gaan we die conflicten niet oplossen, maar we kunnen wel ons steentje bijdragen én onze eigen verantwoordelijkheid nemen. Die conflicten hebben bovendien impact op onze inwoners.

Hoe een stad reageert op de wereld om zich heen kan niet alleen invloed hebben op die wereld, maar zegt ook iets over het karakter van de stad en de gedeelde normen en waarden die we uitdragen.

• Verantwoordelijkheid nemen in de eigen organisatie

  We ontwikkelen een breed en transparant toetsingskader aan de hand van mensenrechtenverdragen, wat het makkelijker maakt maatregelen te nemen tegen, en banden te verbreken met regimes en organisaties die mensenrechten schenden. Medewerkers krijgen handvatten om dilemma’s te signaleren en bespreekbaar te maken.

• Dialoog en mensenrechteneducatie versterken

  Utrecht investeert in projecten waarin jongeren, studenten en buurtbewoners met verschillende achtergronden met elkaar in gesprek gaan over oorlog, vrede, koloniale geschiedenis en mensenrechten.

  Samen met onderwijsinstellingen, mensenrechtenorganisaties en lokale initiatieven worden programma’s ontwikkeld die verder gaan dan één avond debat en bouwen aan blijvende kennis, begrip en solidariteit. En we willen de Dag van de Mensenrechten uitbreiden tot een jaarlijks, stadsbreed evenement om de basiswaarden van Utrechters te vieren en te versterken.

• Aanpak van polarisatie, online en offline

  Internationale spanningen mogen Utrecht en Utrechters niet uit elkaar spelen. De gemeente zet stevig in op programma’s die verbinding versterken in wijken, scholen en verenigingen, en ondersteunt jongerenwerk en onderwijsinstellingen bij het voeren van moeilijke gesprekken. Online haat, desinformatie en ophitsing worden actief aangepakt via samenwerkingen met platforms, jongerenwerk en lokale initiatieven, zodat discussies scherp kunnen zijn zonder te ontsporen in bedreiging of geweld.

• Stoppen met investeren in conflict en onderdrukking

  Als mensenrechtenstad hoort Utrecht niet te verdienen of bij te dragen aan oorlog, bezetting of onderdrukking. De gemeente scherpt haar inkoop- en investeringsbeleid aan: er wordt geen geld meer gestoken in bedrijven of instellingen die aantoonbaar bijdragen aan ernstige mensenrechtenschendingen of het in stand houden van conflicten. Bij twijfel geldt het mensenrechten- en vredesprincipe: geen publiek geld naar twijfelachtige partijen.

• Pal staan achter de Palestijnse zaak

  Voor veel Utrechters is het lot van de Palestijnen geen abstract nieuws, maar dagelijkse werkelijkheid in familie, vrienden en gemeenschap. Als mensenrechtenstad spreekt Utrecht zich duidelijk uit tegen schendingen van het internationaal recht in Palestina en andere landen.

  De gemeente ondersteunt vredes- en solidariteitsinitiatieven in de stad, maakt ruimte voor verhalen van vervolgde groepen in educatie en herdenking, en benut haar stem richting Rijk en Europa om rechtvaardige, duurzame oplossingen te bepleiten.

Vragen naar aanleiding van onze plannen? Stel ze gerust via ons contactformulier!