Auteur Ties de Theije

Mobiliteit

Rapport Uithoflijn: miljoenen weg door grote fouten

18.12.2018

De bouw van de tram is flink vertraagd en gaat ook nog eens flink over budget. Er had nu, op dit moment, een rijdende tram moeten zijn die passagiers vervoert tussen Utrecht Centraal en het Utrecht Science Park. Dat die er nu niet is, vindt Student & Starter zeer te betreuren voor alle studenten, medewerkers en bewoners die dag in, dag uit nog steeds opgekropt in de bus zitten. Pas in december 2019 zal de tram eindelijk gaan rijden en de vooraf ingeschatte kosten vallen tussen de 84 tot 102 miljoen hoger uit.

Naar aanleiding hiervan is begin dit jaar gevraagd aan de Utrechtse rekenkamer en randstedelijke rekenkamer om onderzoek te doen en deze maand kwam het rekenkamerrapport Uithoflijn “Samen sturen” uit. Beeld van het onderzoek is bepaald niet fraai en op onderdelen zelfs ontluisterend. Student & Starter is daar van geschrokken, in het bijzonder van drie dingen: hoe werd omgegaan met het inschatten van de kosten, hoe de gemeenteraad op de hoogte werd gehouden en hoe bij de totstandkoming van dit project werd samengewerkt door alle betrokkenen.

Budget
Het rapport van de rekenkamers laat zien dat al vanaf het begin van dit project een mist ontstond rond de totale kosten. In 2011 is er bewust een financieel gunstiger plaatje geschetst dan haalbaar was. Dit gebeurde door sommige kosten bij andere potjes onder te brengen en andere kosten überhaupt nog niet in te schatten.

Voor het proefdraaien met de Uithoflijn waren indertijd bijvoorbeeld nog geen kosten ingeschat, terwijl dit duidelijk een heel belangrijk element is. Ook toen gedurende het project bleek dat deze kosten wel duidelijk begonnen te worden, is hier pas veel later over gecommuniceerd met de raad en andere betrokkenen.

Gedurende het gehele project is gegoocheld met de bedragen. In 2011 is er bewust een financieel gunstiger plaatje neergezet. Echter nu vallen de vooraf ingeschatte kosten tussen de 84 tot 102 miljoen hoger uit. Hetgeen betreurenswaardig is voor al die andere projecten die nu niet bekostigd kunnen worden, omdat de Uithoflijn zo drastisch over budget is gegaan.

Dit al levert een beeld op van bestuurders die in ieder geval niet hun best doen om een duidelijk totaalplaatje van de kosten te presenteren.

De Tussenrapportages
Een tussenrapportage is een update van hoe het ermee gaat bij project Uithoflijn. Maar de rapportage over de eerste helft van 2016 kregen de raad pas aan het eind van het jaar, vijf maanden later binnen, waardoor ‘bijsturen’ nagenoeg onmogelijk werd gemaakt. Sinds de heisa rondom debacle Uithoflijn is ontstaan, krijgt de raad de tussenrapportages binnen twee maanden. Waarom kan het nu wel?

Ook vertellen de rekenkamerrapporten letterlijk dat er 'omfloerst' werd gecommuniceerd. Dat wil zeggen: totaal niet helder. Er werden zelfs conceptrapportages aangepast om zo alarmerende feiten weg te halen en daardoor een geheel vriendelijker plaatje te presenteren.

Onenigheid tussen gemeente en provincie
Natuurlijk, het betreft hier een complex project met veel verschillende belangen en dat levert logischerwijs spanningen op. Toch zijn die spanningen in dit specifieke project buitenproportioneel.


De Uithoflijn is een mobiliteitsproject van de provincie en gemeente samen. Dat betekent dat er dus ook goed samengewerkt én samen bijgestuurd moet worden als dat nodig is. Dat gebeurde te weinig. Er was een stuurgroep waarin de wethouder namens de gemeente zat en de gedeputeerde namens de provincie. Uit het rekenkamerrapport blijkt dat de vergaderingen van deze stuurgroep eigenlijk tekort duurden om überhaupt door de gehele agenda te komen. Verder was er vooral continu onenigheid over het uitwisselen van belangrijke informatie.

Erg jammer natuurlijk dat er bij zo'n belangrijk en complex project, waar gewerkt wordt met zoveel geld en verschillende belanghebbende partijen, zo slecht wordt gecommuniceerd.

Vervolg
Vanavond volgt het antwoord van de wethouder op de vragen die zijn gesteld in de commissie. Donderdag moet het tot een conclusie komen in een afsluitend gemeenteraadsdebat en zal worden gesproken over de lessen die moeten worden geleerd van dit project.

Illustratie: RSD - Roeland Schmohl Design